చీరకో మంచి చరిత్ర ఉంది… కాపాడుకుందాం

చీర — భారతీయ సంస్కృతికి ప్రతీక

చీర భారతదేశానికి మాత్రమే సొంతమైన అత్యంత పురాతనమైన, అవిచ్ఛిన్నంగా కొనసాగుతున్న వస్త్ర సంప్రదాయాల్లో ఒకటి. చీర చరిత్ర దాదాపు ఐదు వేల సంవత్సరాలకు పైగా పురాతనమైనదిగా భావిస్తారు.

సింధు నాగరికత కాలానికి చెందిన మొహెంజొదారో, హరప్పా ప్రాంతాల్లో లభించిన శిల్పాలు, విగ్రహాల్లో చీరను పోలిన వస్త్రధారణ కనిపిస్తుంది. అప్పట్లో కుట్టు లేని వస్త్రాలను ధరించేవారు. బట్టల తయారీలో పత్తిని విస్తృతంగా ఉపయోగించేవారు. మొహెంజొదారోలో లభించిన ప్రసిద్ధ “పూజారి విగ్రహం”పై కనిపించే వస్త్రధారణ దీనికి ముఖ్యమైన ఆధారంగా చెప్పబడుతుంది.

చీర అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?

“చీర” అనే పదం సంస్కృతంలోని “శాటి” అనే పదం నుంచి వచ్చిందని భావిస్తారు. దానికి “గుడ్డ ముక్క” అనే అర్థం ఉంది. కాలక్రమంలో అది ప్రాకృతంలో “సాడి”గా, అనంతరం తెలుగు సహా అనేక భారతీయ భాషల్లో “చీర”, “సారీ” వంటి రూపాల్లో ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.

వేదకాలంలో స్త్రీలు అంతరీయ, ఉత్తరీయ అనే రెండు వస్త్రాలను ధరించేవారని ప్రాచీన గ్రంథాల ఆధారంగా తెలుస్తుంది. వీటితో పాటు నిహ్నీయ అనే మరో వస్త్రం కూడా ఉండేదని కొన్ని ప్రస్తావనలు తెలియజేస్తున్నాయి.

మహాభారతంలోని ద్రౌపది వస్త్రాపహరణ ఘట్టంలో అనంత వస్త్రం గురించి ప్రస్తావన ఉంది. దీనిని నేటి చీర సంప్రదాయానికి సంబంధించిన ప్రాచీన సాంస్కృతిక ప్రతీకగా చాలామంది భావిస్తారు.

బౌద్ధ, జైన సంప్రదాయాలకు చెందిన క్రీస్తుపూర్వం రెండో శతాబ్దం నాటి శిల్పాల్లో చీరను పోలిన వస్త్రధారణ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అజంతా గుహాచిత్రాల్లో కూడా చీర ధరించిన స్త్రీమూర్తుల చిత్రణ మనకు కనిపిస్తుంది.

కాలంతో పాటు మారిన చీర కట్టు

ప్రాచీన కాలంలో చీర ఒకే పొడవైన గుడ్డగా ఉండేది. దానిని నడుముకు చుట్టుకుని, ఒక భాగాన్ని భుజంపై వేసుకునేవారు.

గుప్తుల కాలంలో చీర కట్టు మరింత కళాత్మకంగా మారింది. అనంతరం మొఘల్ కాలంలో జరీ, ఎంబ్రాయిడరీ వంటి అలంకరణలు చీరలలో మరింత ప్రాచుర్యం పొందాయి.

బ్రిటిష్ కాలంలో బ్లౌజ్, పెట్టీకోట్ వంటి కుట్టు దుస్తులు చీరధారణలో భాగమయ్యాయి. 19వ శతాబ్దంలో బెంగాల్‌కు చెందిన జ్ఞానదానందిని దేవి బ్లౌజ్‌తో కూడిన నివీ శైలి చీరకట్టును ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకువచ్చారని చెబుతారు. ఆ తర్వాత నేటి రోజుల్లో మనం సాధారణంగా చూస్తున్న చీర, బ్లౌజ్, పెట్టీకోట్ కలయిక స్థిరపడింది.

ఒక్క చీర… ఎన్నో కట్టులు!

చీర ఇన్ని వేల సంవత్సరాలుగా నిలిచిపోవడానికి ఎన్నో కారణాలు ఉన్నాయి.

భారతదేశంలోని వేడి వాతావరణానికి కుట్టు లేని, గాలి ఆడే వస్త్రధారణ ఎంతో అనుకూలంగా ఉండేది. అంతేకాదు, ఒకే చీరను అనేక రకాలుగా కట్టుకునే అవకాశం ఉంది.

ప్రాంతాన్ని, సంప్రదాయాన్ని, సందర్భాన్ని బట్టి చీరకట్టులో ఎన్నో ప్రత్యేక శైలులు ఏర్పడ్డాయి.

నివీ, బెంగాలీ, గుజరాతీ, కొడగు, సీడ కుచ్చు వంటి వివిధ చీరకట్టు పద్ధతులు భారతీయ వస్త్ర వైవిధ్యానికి నిదర్శనాలు.

పెళ్లి, పండుగ, పూజ, శుభకార్యం… సందర్భం ఏదైనా చీరకు భారతీయ సంస్కృతిలో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

ప్రతి ప్రాంతానికీ ఓ ప్రత్యేకత

భారతదేశంలోని చీరలలో ప్రాంతీయ వైవిధ్యం అద్భుతంగా కనిపిస్తుంది.

కంచిపట్టు, బనారసీ, పోచంపల్లి ఇక్కత్, ఉప్పాడ, మంగళగిరి వంటి ప్రసిద్ధ చీర శైలులు ఆయా ప్రాంతాల నేత సంప్రదాయాలకు ప్రతీకలుగా నిలిచాయి.

ఒక్కో ప్రాంతంలోని చేనేత కళాకారుల నైపుణ్యం, అక్కడి సంస్కృతి, రంగులు, డిజైన్లు, అల్లికలు ఆయా చీరలకు ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకువచ్చాయి.

చీరకు ఒకే పుట్టినిల్లు లేదు

చీర ఒకే ప్రదేశంలో పుట్టి, అక్కడి నుంచి ఇతర ప్రాంతాలకు వ్యాపించిన వస్త్రం కాదు. సింధు నాగరికత కాలం నుంచి నేటి వరకు భారతీయ సమాజంలో పరిణామం చెందుతూ వచ్చిన గొప్ప వస్త్ర సంప్రదాయం.

కుట్టు లేని ఒకే గుడ్డతో ప్రారంభమైన ఈ సంప్రదాయం కాలానుగుణంగా ఎన్నో మార్పులను స్వీకరించి, నేడు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సొగసైన, వైవిధ్యభరితమైన వస్త్రధారణల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.

చీర కేవలం ఒక వస్త్రం కాదు…

అది మన సంస్కృతి, మన సంప్రదాయం, మన చేనేత కళ, మన వారసత్వం.

మన పూర్వీకుల నుంచి మనకు అందిన ఈ అద్భుతమైన వస్త్ర సంప్రదాయాన్ని గౌరవిద్దాం. చేనేత కళాకారులను ప్రోత్సహిద్దాం. మన సంప్రదాయ చీరలను ఆదరిద్దాం.

మన చీరను… మన వారసత్వాన్ని కాపాడుకుందాం! 🇮🇳

సేకరణ – తెలుగుపథం